Translate

English French German Italian Portuguese Russian Spanish

Informacje o MTO

Znaleziono ptaka

DZIKA KLINIKA

Tu dzwoń gdy znajdziesz ptaka:

Fundacja Dzika Klinika

Centrum pomocy dla dzikich zwierząt

tel. 790-369-936

mail: biuro@dzikaklinika.com

www.dzikaklinika.com

Poczta

Atlas - metodyka

PDF Drukuj Email

Atlas ptaków lęgowych i zimujących Polski południowo-wschodniej 2014-2018

Metodyka prac terenowych

Celem badań atlasowych jest ustalenie pełnej liczby gatunków ptaków, które gnieżdżą się w danym polu atlasowym, a w przypadku atlasu zimowego, które zasiedlają to pole w okresie od 1 grudnia do 28/29 lutego.

Wybór pola atlasowego (kwadratu)

Każdy obserwator może wybrać do badań dowolne pole atlasowe (kwadrat) 10x10 km, którego nie wybrał inny obserwator. W sytuacji, gdy obserwator nie ma innej możliwości, może zadeklarować do kontroli kwadrat wybrany wcześniej przez kogoś innego.

Wyboru pól dokonuje się na stronie Deklaracje.

Zbieramy dane ze wszystkich pól atlasowych

W sytuacjach, gdy odwiedzamy miejsca spoza zadeklarowanych powierzchni, również powinniśmy notować wyniki obserwacji ptaków, a następnie wprowadzić je do Bazy obserwacji.

Wyposażenie terenowe

Niezbędne: notatnik, niebieski długopis, mapa terenu z zaznaczonymi kwadratami 10×10 m i kwadratami 1×1 km (w przypadku badań ilościowych), lornetka.

Zalecane: odbiornik GPS lub telefon z funkcją GPS, odtwarzacz z nagranymi głosami ptaków, latarka (w przypadku nocnych kontroli – sowy, lelek), zapas baterii do wykorzystywanych urządzeń.

Przygotowanie do kontroli pola atlasowego

Najlepiej trasę kontroli wyznaczyć przed wyjściem w teren. Dlatego przed pierwszym wyjściem w teren analizujemy mapę, starając się ustalić trasę przemarszu tak, aby skontrolować możliwie wszystkie typy siedlisk występujące na powierzchni wybranej do kontroli. Szczególną uwagę należy zwrócić na:

  • lasy – najlepiej odwiedzić wszystkie typy znajdujące się na powierzchni (np. bór sosnowy, las bukowy, mieszany);
  • doliny rzek – ważne, by zwrócić uwagę nie tylko na duże doliny rzeczne, ale także na małe potoki;
  • zbiorniki wodne – podobnie, jak w przypadku dolin rzecznych, należy wziąć pod uwagę zbiorniki różnej wielkości;
  • tereny otwarte – konieczne jest odwiedzenie w miarę możliwości wszystkich podmokłych łąk ze względu na ich wyjątkowe bogactwo gatunkowe, a także różnych typów upraw i terenów nieużytkowanych rolniczo;
  • tereny zurbanizowane – należy odwiedzić wsie, osiedla, zabudowę miejską i willową, warte odwiedzenia są także cmentarze ze starymi drzewami;
  • tereny przemysłowe lub poprzemysłowe.

Staramy się wybierać drogi o niewielkim ruchu samochodowym, drogi polne i leśne, gdyż intensywny ruch samochodowy ogranicza możliwość słuchowego wykrycia ptaków. Wstępnie wyznaczona trasa może być modyfikowana w zależności od warunków terenowych panujących podczas kontroli.

Aby lepiej zapoznać się z powierzchnią, można skorzystać z map umieszczonych na stronie Geoportal,Geoprtal2. Szczególnie pomocne mogą być ortofotomapy (czyli zdjęcia satelitarne) i mapy topograficzne, na których często zaznaczone są typy drzewostanów.

Sposób penetracji terenu

Podczas kontroli przemieszczamy się stosunkowo wolno, starając się wykryć wszystkie gatunki. Wskazane jest by notować wszystkie zauważone (usłyszane, spostrzeżone) ptaki (osobniki). Nie staramy się pamiętać, czy dany gatunek był już odnotowany, tylko notujemy go, gdy go zauważymy ponownie. Dzięki temu nie tracimy czasu na sprawdzanie notatek. Lepiej zapisać ten sam gatunek kilka razy, niż go pominąć. Takie dane mogą też być przydatne do zbierania informacji o fenologii okresu lęgowego. Na przykład gdy odnotujemy śpiewającego trznadla, następnie samicę trznadla budującą gniazdo, a potem innego osobnika z pokarmem w dziobie, wszystkie te trzy obserwacje warto wprowadzić do Bazy obserwacji.

Gdy rozpoczynamy obserwacje, notujemy godzinę rozpoczęcia (np. 6:43) i typ siedliska (np. las bukowy). Dodatkowo przy każdej zmianie typu siedliska (np. przy przejściu z lasu na łąkę) odkreślamy dotychczasowe notatki i zapisujemy godzinę wraz z nowym siedliskiem. Dzięki temu otrzymujemy osobne listy gatunków dla różnych typów siedlisk, które możemy wprowadzić oddzielnie do Bazy.

Trasą przejścia rysujemy na wydrukowanej mapie, najlepiej jeszcze w czasie kontroli. Jest to istotne, gdyż później trasę przejścia zaznaczamy na mapie w bazie danych. Jeśli posiadamy odbiornik GPS patrz ramka poniżej.

Jeśli w czasie obserwacji stwierdzimy gniazdo, rodzinę z młodymi i szereg innych obserwacji warto też je zanotować. Baza obserwacji umożliwia także zanotowanie szczegółów obserwacji, np. umiejscowienia gniazda bociana, na czym posadowione gniazdo, liczba młodych w gnieździe itp.

Korzystanie z odbiornika GPS

Obserwator, który posługuje się odbiornikiem GPS, powinien rejestrować trasę przejścia w czasie kontroli od jej rozpoczęcia do zakończenia. Najlepiej gdy osobno rejestruje się trasy przejść przez różne typy siedlisk. Zarejestrowana trasa może być pobrana przez Bazę obserwacji i dla niej możemy wpisać zaobserwowane ptaki.

Terminy kontroli - okres zimowy

Kontrole wykonujemy w grudniu, styczniu i lutym. Najważniejszym miesiącem jest styczeń.

Terminy kontroli - okres lęgowy

Każdy zadeklarowany kwadrat należy odwiedzić przynajmniej trzy razy: 1 - kwiecień, 2 - maj, 3 - czerwiec.

kwiecień – to główne miesiące, w których wykrywamy sikory i dzięcioły, a nocą sowy.

maj – to okres gdy wykrywamy większość ptaków śpiewających i wodnych, które przylatują do nas na sezon lęgowy.

czerwiec – to czas, w którym penetracja terenów wodnych dostarcza nam potwierdzeń lęgowości gatunków wodnych.

Wskazane są także dodatkowe kontrole terenów wodnych w okresie 1–20 lipca, kiedy wiele ptaków wodnych wodzi młode, co pozwala na ustalenie wysokiej kategorii lęgowości. Także kontrole w marcu mogą istotnie pomóc w wykryciu sikor i dzięciołów, zwłaszcza w latach o wczesnej wiośnie. Liczba kontroli danego kwadratu może być znacznie większa, ale jeśli to możliwe, lepiej poświęcić ten czas na odwiedzenie innych kwadratów.

Pora kontroli

Kontrole terenowe wykonujemy najlepiej w godzinach wczesnorannych i dopołudniowych. W godzinach popołudniowych aktywność ptaków jest wyraźnie mniejsza i ich wykrywalność przez to także jest mniejsza.

Wieczorem, zwłaszcza godzinę przed zmrokiem, aktywność głosowa wielu gatunków znowu jest wysoka, np. drozd śpiewak wykazuje największa aktywność głosową właśnie przed zmrokiem, a kos odwrotnie, wcześnie rano gdy rozwidnia się.

Kontrole wieczorne i nocne są wskazane w celu wykrycia sów i lelka, a także chruścieli.

Bezpieczeństwo obserwatora

Podczas prowadzenie badań terenowych obserwatorzy muszą zapewnić sobie bezpieczeństwo. Organizatorzy badań terenowych nie ponoszą odpowiedzialności za ewentualne wypadki. Aby zminimalizować możliwość wypadków:

- nie prowadź obserwacji w miejscach, w których wyjątkowo wysokie jest ryzyko wypadkowe, np. strome zbocza górskie, rumowiska, skarpy na zbiornikami wodnymi;

- przed kontrolą terenową powiadom kogoś, gdzie dokładnie wybierasz się w teren, szczególnie jeśli prowadzisz obserwacje samotnie, w trudnym terenie;

- upewnij się, że masz ze sobą naładowany telefon komórkowy;

- wpisz do swojego telefonu numery alarmowe (pogotowie ratunkowe – 999; ogólny numer alarmowy – 112; GOPR – 601 100 300);

- sugerujemy zabieranie ze sobą zestawu pierwszej pomocy, szczególnie w przypadku prowadzenia badań w odległych, trudno dostępnych obszarach.

 
 
free pokereverest poker revie