{"id":245,"date":"2018-01-10T15:41:55","date_gmt":"2018-01-10T14:41:55","guid":{"rendered":"https:\/\/mto-kr.pl\/wp\/?page_id=245"},"modified":"2018-01-10T15:42:16","modified_gmt":"2018-01-10T14:42:16","slug":"charakterystyka-malopolski","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/mto-kr.pl\/en\/charakterystyka-malopolski\/","title":{"rendered":"Charakterystyka Ma\u0142opolski"},"content":{"rendered":"

Ma\u0142opolska le\u017cy mi\u0119dzy 49o<\/sup>03′ i 51o<\/sup>29′ szeroko\u015bci geograficznej p\u00f3\u0142nocnej, a 18o<\/sup>12′ i 23o<\/sup>24′ d\u0142ugo\u015bci geograficznej wschodniej i obejmuje obszar 60 198 km2<\/sup>,\u00a0co stanowi 19% powierzchni kraju.<\/p>\n

Nazwa regionu Ma\u0142opolska; jest okre\u015bleniem historycznym odnosz\u0105cym si\u0119 do po\u0142udniowo-wschodniej cz\u0119\u015bci Polski. Leksykon Ilustrowany z 1931 roku (red. Lama) podaje, \u017ce jest to „…nazwa dawnej ziemi Wi\u015blan, obejmuj\u0105cej za Jagiellon\u00f3w wojew\u00f3dztwo krakowskie, sandomierskie, lubelskie, ks. zatorskie, o\u015bwi\u0119cimskie i siewierskie oraz starostwo spiskie.”<\/p>\n

Na obszarze Ma\u0142opolski znajduj\u0105 si\u0119 trzy du\u017ce jednostki fizjograficzne o randze prowincji i podprowincji. S\u0105 to: Wy\u017cyna Ma\u0142opolska (34) – 24 264 km2<\/sup>;, P\u00f3\u0142nocne Podkarpacie (512) – 16.216 km2<\/sup>; nazywane w tek\u015bcie Podkarpaciem i pasmo Karpat (513, 514, 522) – 19.620 km2<\/sup>; (Ryc. 1). W Ma\u0142opolsce znajduje si\u0119 tak\u017ce niewielki skrawek Wschodniego Podkarpacia (521) o powierzchni 98 km2<\/sup>. Teren ten ze wzgl\u0119d\u00f3w praktycznych potraktowano \u0142\u0105cznie z P\u00f3\u0142nocnym Podkarpaciem.<\/p>\n

Granice Ma\u0142opolski biegn\u0105 od p\u00f3\u0142nocy wzd\u0142u\u017c granicy Wy\u017cyny Ma\u0142opolskiej i Podkarpacia, jedynie na Wy\u017cynie \u015al\u0105skiej (341.1) w mezoregionach Garb Tarnog\u00f3rski (341.12) i Wy\u017cyna Katowicka (341.13) granica na odcinku 42 km przebiega m.in. wzd\u0142u\u017c rzeki Przemszy i Brynicy. Po\u0142udniow\u0105 i cz\u0119\u015bciowo wschodni\u0105 granic\u0119 Ma\u0142opolski stanowi granica pa\u0144stwa.<\/p>\n

Zastosowano podzia\u0142 fizjograficzny prezentowany w ksi\u0105\u017cce J. Kondrackiego – „Geografia fizyczna Polski” z 1988 roku. Za ka\u017cd\u0105 nazw\u0105 jednostki fizjograficznej podano w nawiasie jej numer wg przyj\u0119tej przez Kondrackiego klasyfikacji. Pe\u0142ny wykaz nazw jednostek fizjograficznych znajduj\u0105cych si\u0119 na obszarze Ma\u0142opolski zamieszczono w Dodatku I. Taki podzia\u0142 przyj\u0119to jako najbardziej kompromisowy, odpowiadaj\u0105cy ca\u0142emu kompleksowi charakterystyki terenu, tj. struktury geologicznej, geograficznej, botanicznej i ornitologicznej terenu (Walasz 1989a, b). Podzia\u0142 na trzy du\u017ce jednostki fizjograficzne – Wy\u017cyn\u0119 Ma\u0142opolsk\u0105, Podkarpacie i Karpaty pozwala na bardziej zgeneralizowany opis wyst\u0119powania gatunk\u00f3w, zastosowany w niniejszym opracowaniu. Wprawdzie p\u00f3\u017aniej, zgodnie z zarz\u0105dzeniem Komisji Ustalania Nazw Miejscowo\u015bci i Obiekt\u00f3w Fizjograficznych przy URM, zmieniono nazw\u0119 Wy\u017cyna Ma\u0142opolska (34) na Wy\u017cyny Polskie i nazw\u0119 Wy\u017cyna \u0152rodkowoma\u0142opolska (342) na Wy\u017cyna Ma\u0142opolska (Kondracki 1988), jednak ze wzgl\u0119d\u00f3w praktycznych, u\u017cywana jest nadal nazwa Wy\u017cyna Ma\u0142opolska w dotychczasowym znaczeniu.<\/p>\n

Ma\u0142opolska charakteryzuje si\u0119 najwi\u0119kszym zr\u00f3\u017cnicowaniem fizjograficznym w naszym kraju. Wi\u0105\u017ce si\u0119 to z bardzo du\u017cym zr\u00f3\u017cnicowaniem wyniesienia terenu, kt\u00f3re wynosi od ok. 130 do 2 499 m npm (Rysy).<\/p>\n

Wy\u017cyna Ma\u0142opolska (34) jest obszarem s\u0142abo wypi\u0119trzonym o wysoko\u015bci 200-300 m n.p.m. z niewielkim wyniesieniem G\u00f3r \u015awi\u0119tokrzyskich (342.34), gdzie najwy\u017cszy szczyt \u0141ysica osi\u0105ga 612 m n.p.m. Na badanym obszarze le\u017c\u0105 tylko dwie zachodnie podprowincje Wy\u017cyny Ma\u0142opolskiej. P\u00f3\u0142nocne Podkarpacie (512) to obszar doliny Sanu i g\u00f3rnego biegu Wis\u0142y.<\/p>\n

W pa\u015bmie Karpat (513, 514, 522) wydzielono Pog\u00f3rza i Beskidy tworz\u0105ce Zewn\u0119trzne Karpaty Zachodnie (513) oraz cze\u015b\u0107 bardziej wyniesion\u0161 Centralne Karpaty Zachodnie (514) z najwy\u017csz\u0105 parti\u0105 polskich g\u00f3r \u0142a\u0144cuchem Tatrza\u0144skim (514.5) nazywanym tutaj Tatrami. Na obszarze Polski znajduje si\u0119 niewielka cze\u015b\u0107 Beskid\u00f3w Wschodnich (522) z najwy\u017csz\u0105 parti\u0105 Bieszczadami Zachodnimi (522.12) dalej nazywanymi Bieszczadami.<\/p>\n

Charakterystyk\u0119 Ma\u0142opolski przygotowano na podstawie kilku \u017ar\u00f3de\u0142 (GUS 1990, Kondracki 1988, Kostrowicki 1968, Stopa-Boryczka i in. 1989, Zar\u0119ba 1986).<\/p>\n

Wody<\/h1>\n

Rzeki<\/h2>\n

Sie\u0107 wodn\u0105 Ma\u0142opolski tworz\u0105 rzeki nale\u017c\u0105ce prawie wy\u0142\u0105cznie do zlewni Wis\u0142y. Niewielki obszar g\u00f3rnej Warty nale\u017cy do zlewni Odry. Poza tym zupe\u0142nie marginalne potoki odprowadzaj\u0105 wody do zlewni Dunaju i Dniestru.<\/p>\n

Wis\u0142a wyp\u0142ywa ze \u017ar\u00f3de\u0142 po\u0142o\u017conych na zboczach Baraniej G\u00f3ry (513.45) i przep\u0142ywa przez ca\u0142\u0105 Ma\u0142opolsk\u0119. Zasilaj\u0105 j\u0105 prawobrze\u017cne dop\u0142ywy: So\u0142a, Skawa, Raba, Dunajec, Wis\u0142oka, San z Wis\u0142okiem i Tanwi\u0105, a z dop\u0142yw\u00f3w lewobrze\u017cnych najwi\u0119kszymi s\u0105 Przemsza, Szreniawa, Nida, Czarna Staszowska, Kamienna i Pilica.<\/p>\n

Drug\u0105 wielk\u0105 rzek\u0105 jest Warta, kt\u00f3ra ma swoje \u017ar\u00f3d\u0142a na Wy\u017cynie Cz\u0119stochowskiej (341.31) niedaleko Zawiercia. Prawobrze\u017cne dop\u0142ywy Wis\u0142y podobnie jak sama Wis\u0142a maj\u0105 swoje \u017ar\u00f3d\u0142a w Karpatach. S\u0105 to wi\u0119c na znacznej d\u0142ugo\u015bci rzeki g\u00f3rskie i na og\u00f3\u0142 bardzo w\u0105skie.<\/p>\n

Zbiorniki<\/h2>\n

Na g\u00f3rskich odcinkach rzek w Karpatach zlokalizowane s\u0105 najwi\u0119ksze zbiorniki wodne Ma\u0142opolski. S\u0105 to sztuczne zbiorniki zaporowe: Zb. Gocza\u0142kowicki na Wi\u015ble (37 km2<\/sup>), Zb. \u017bywiecki (Tresna) (10 km2<\/sup>) i Zb. Por\u0105bka (3.8 km2<\/sup>) na Sole, Zb. Dobczyce na Rabie (11.5 km2<\/sup>), Zb. Ro\u017cn\u00f3w (16 km2<\/sup>) i Zb. Czch\u00f3w (3.5 km2<\/sup>) na Dunajcu, Zb.Solina (21 km2<\/sup>) i zb. Myczkowce (2 km2<\/sup>) na Sanie, zb. Besko (1.3 km2<\/sup>) na Wis\u0142oku. Na Wy\u017cynie Ma\u0142opolskiej na Warcie znajduje si\u0119 zb. Poraj (5.5 km2<\/sup>), a na lewobrze\u017cnych dop\u0142ywach Wis\u0142y na Czarnej Przemszy Zb. Przeczyce (5 km2<\/sup>) i na Czarnej Staszowskiej Zb. Cha\u0144cza (5 km2<\/sup>).<\/p>\n

Wielowiekowa kultura hodowli karpia pozostawi\u0142a w Ma\u0142opolsce du\u017c\u0105 liczb\u0119 staw\u00f3w rybnych w tym ok. 150 kompleks\u00f3w stawowych. W dorzeczu g\u00f3rnej Wis\u0142y stawy zajmuj\u0105 powierzchni\u0119 16.200 ha (Malczewski 1979, Drabi\u0144ski 1984), co stanowi 27% powierzchni wszystkich staw\u00f3w w Polsce. Zlokalizowane s\u0105 one g\u0142\u00f3wnie w zachodniej cz\u0119\u015bci Podkarpacia na obszarze Kotliny O\u015bwi\u0119cimskiej (512.2) oraz na Wy\u017cynie Ma\u0142opolskiej. Kilka du\u017cych kompleks\u00f3w stawowych znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w wid\u0142ach Wis\u0142y i Sanu (512.45) oraz na R\u00f3wninie Bi\u0142gorajskiej (512.47). Poza tym na ca\u0142ym obszarze Ma\u0142opolski wyst\u0119puj\u0105 pojedyncze stawy rybne. Jedynie w Karpatach jest ich bardzo niewiele.<\/p>\n

Teren Ma\u0142opolski jest wyj\u0105tkowo ubogi w naturalne jeziora. Wyst\u0119puj\u0105 one w najwy\u017cszych partiach Karpat, w Tatrach (514.5), gdzie s\u0105 pozosta\u0142o\u015bci\u0105 lodowc\u00f3w g\u00f3rskich.<\/p>\n

Lasy<\/h2>\n

Na terenie Ma\u0142opolski lasy zajmuj\u0105 ok. 28.5% powierzchni, co jest wska\u017anikiem nieco wy\u017cszym ni\u017c przeci\u0119tna lesisto\u015b\u0107 kraju, kt\u00f3ra wynosi 27.8% (GUS 1990). Lesisto\u015b\u0107 terenu jest jednak bardzo zr\u00f3\u017cnicowana.<\/p>\n

Wy\u017cyna Ma\u0142opolska charakteryzuje si\u0119 \u015bredni\u0105 lesisto\u015bci\u0105. G\u0142\u00f3wne kompleksy le\u015bne znajduj\u0105 si\u0119 w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci Wy\u017cyny. S\u0105 to: Lasy W\u0142oszczowsko-Opoczy\u0144skie (342.12, 14, 15, 16) – 900 km2<\/sup>, Puszcza \u015awi\u0119tokrzyska (342.34) – 530 km2<\/sup>; i Puszcza I\u0142\u017cecka (342.33) oraz w cz\u0119\u015bci po\u0142udniowo-zachodniej – lasy Jury Krakowsko-Cz\u0119stochowskiej (341.32, 341.33) – 530 km2<\/sup>.<\/p>\n

Podkarpacie jest najubo\u017csz\u0105 w lasy cz\u0119\u015bci\u0105 Ma\u0142opolski. Zajmuj\u0105 one tylko ok.22% powierzchni. Znajduj\u0105 si\u0119 tutaj cztery du\u017ce kompleksy le\u015bne. Puszcza Pszczy\u0144ska (512.21), Puszcza Niepo\u0142omicka (512.41,42) – 108 km2<\/sup>, Puszcza Sandomierska (512.45) – 1.100 km2<\/sup>\u00a0i Puszcza Solska (512.47) – 1.240 km2<\/sup>.<\/p>\n

Na obszarze Wy\u017cyny Ma\u0142opolskiej i Podkarpacia wyst\u0119puj\u0105 przede wszystkim bory. S\u0105 to g\u0142\u00f3wnie zespo\u0142y boru \u015bwie\u017cego – 27.3%, boru mieszanego \u015bwie\u017cego – 22.3% i lasu mieszanego \u015bwie\u017cego – 18.9%. Dominuj\u0105cym gatunkiem jest sosna, potem \u015bwierk i brzoza. Wyst\u0119puj\u0105 te\u017c jod\u0142a, buk i d\u0105b.<\/p>\n

Karpaty odznaczaj\u0105 si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 lesisto\u015bci\u0105 w Ma\u0142opolsce, gdy\u017c wynosi ona tu ok.33%. W wy\u017cszych partiach Karpat i na obszarach s\u0142abo zaludnionych lesisto\u015b\u0107 jest jeszcze wi\u0119ksza i si\u0119ga 49.3% w Bieszczadach (522.12). W Karpatach dominuj\u0105 lasy \u015bwierkowe (33.6% pow.), buczyny (27.9%) i lasy jod\u0142owe (27.0%).<\/p>\n

Lasy s\u0105 g\u0142\u00f3wnie w\u0142asno\u015bci\u0105 pa\u0144stwow\u0105 (81.5%) i do ostatnich lat by\u0142y nadmiernie eksploatowane. Prawie 50% powierzchni las\u00f3w zajmuj\u0105 drzewostany w niskich klasach wiekowych (do 40 lat). Dlatego obszary starodrzew\u00f3w s\u0105 na og\u00f3\u0142 bardzo niewielkie.<\/p>\n

Gleby i rolnictwo<\/h2>\n

W p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci Wy\u017cyny Ma\u0142opolskiej i Podkarpacia dominuj\u0105 gleby brunatne i bielicowe. Na Wy\u017cynie Krakowsko-Cz\u0119stochowskiej (341.3), w Niecce Nidzia\u0144skiej (342.2) i Pieninach (514.12) wyst\u0119puj\u0105 powsta\u0142e na ska\u0142ach w\u0119glanowych r\u0119dziny. Czarnoziemy znajduj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w po\u0142udniowo-wschodniej cz\u0119\u015bci Wy\u017cyny Ma\u0142opolskiej. W po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci Podkarpacia ci\u0105gn\u0105 si\u0119 szerokim pasem powsta\u0142e na lessach gleby brunatne i p\u0142owe. W Karpatach dominuj\u0105 gleby brunatne-kwa\u015bne, p\u0142owe i parar\u0119dziny. W najwy\u017cszych partiach g\u00f3r wyst\u0119puj\u0105 gleby inicjalne i s\u0142abo wykszta\u0142cone. W dolinach g\u0142\u00f3wnych rzek Ma\u0142opolski zalegaj\u0105 powsta\u0142e z namu\u0142\u00f3w mady. W Ma\u0142opolsce obszary bagienne i mokrad\u0142a zajmuj\u0105 znikom\u0105 powierzchni\u0119 z racji znacznego zagospodarowania rolniczego.<\/p>\n

Obszar Ma\u0142opolski jest intensywnie eksploatowany rolniczo z wyj\u0105tkiem wy\u017cszych partii Karpat. Grunty u\u017cytkowane rolniczo zajmuj\u0105 ok.58% powierzchni, w tym grunty orne stanowi\u0105 \u015brednio ok.75% powierzchni u\u017cytk\u00f3w rolnych.<\/p>\n

Podzia\u0142 administracyjny, ludno\u015b\u0107<\/h2>\n

Od 1 stycznia 1999 wprowadzono nowy podzia\u0142 administracyjny kraju zmniejszaj\u0105c znacznie liczb\u0119 wojew\u00f3dztw oraz przywracaj\u0105c podzia\u0142 na powiaty. W nowym podziale administracyjnym nie zmieni\u0142 si\u0119 tylko podzia\u0142 na gminy. Na obszarze Ma\u0142opolski znajduj\u0105 si\u0119 wojew\u00f3dztwa: ma\u0142opolskie, podkarpackie i \u015bwi\u0119tokrzyskie, znaczna cz\u0119\u015b\u0107 wojew\u00f3dztwa \u015bl\u0105skiego (cze\u015b\u0107 p\u00f3\u0142nocna, wschodnia i po\u0142udniowa) oraz po\u0142udniowo-wschodni skraj wojew\u00f3dztwa \u0142\u00f3dzkiego i niewielkie skrawki wojew\u00f3dztwa mazowieckiego i lubelskiego. By\u0142 to w dotychczasowym podziale obszar wojew\u00f3dztwa kieleckiego, krakowskiego, tarnowskiego, rzeszowskiego, przemyskiego, bielskiego, nowos\u0105deckiego i kro\u015bnie\u0144skiego oraz znaczna cz\u0119\u015b\u0107 cz\u0119stochowskiego i tarnobrzeskiego, a tak\u017ce wschodnia cz\u0119\u015b\u0107 woj. katowickiego oraz niewielkie skrawki woj. sieradzkiego, piotrkowskiego, radomskiego i zamojskiego.<\/p>\n

Obszar Ma\u0142opolski zamieszkuje ok.8.5 mln os\u00f3b. Zag\u0119szczenie ludno\u015bci jest na og\u00f3\u0142 wysokie i wynosi \u015brednio ok.140 os\u00f3b na km2<\/sup>, a \u015brednia dla poszczeg\u00f3lnych wojew\u00f3dztw waha si\u0119 od 86 (dotychczasowe woj. kro\u015bnie\u0144skie) do 597 (dotychczasowe woj. katowickie) os\u00f3b na km2<\/sup>(GUS 1990). Na Wy\u017cynie Ma\u0142opolskiej wynosi ono ok.120 os\u00f3b na km2<\/sup>, a na Podkarpaciu jest niskie we wschodniej jego cz\u0119\u015bci (przemyskie – 91, tarnobrzeskie – 95). Najwy\u017csze warto\u015bci osi\u0105ga na terenach uprzemys\u0142owionych Wy\u017cyny \u015al\u0105skiej (341.1). Obszar Karpat jest stosunkowo g\u0119sto zaludniony w pa\u015bmie Pog\u00f3rzy. Wy\u017csze partie s\u0105 s\u0142abo zaludnione, szczeg\u00f3lnie na terenie Bieszczad\u00f3w (522.12) i Beskidu Niskiego (513.71).<\/p>\n

Charakterystyka klimatu<\/h2>\n

Ma\u0142opolska le\u017cy w strefie klimatu umiarkowanego o cechach przej\u015bciowych, kt\u00f3ry kszta\u0142towany jest przez r\u00f3\u017cnorodne masy powietrza o bardzo zr\u00f3\u017cnicowanych w\u0142a\u015bciwo\u015bciach fizycznych. Dominuj\u0105cy wp\u0142yw wywieraj\u0105 nap\u0142ywaj\u0105ce z zachodu ciep\u0142e i wilgotne masy powietrza polarno-morskiego oraz nap\u0142ywaj\u0105ce ze wschodu oraz p\u00f3\u0142nocnego-wschodu suche i ch\u0142odne masy powietrza polarno-kontynentalnego oraz arktycznego. Nap\u0142ywaj\u0105ce z kierunk\u00f3w zachodnich masy powietrza morskiego kszta\u0142tuj\u0105 klimat Ma\u0142opolski w ci\u0105gu oko\u0142o 65% dni w roku. Natomiast nap\u0142ywaj\u0105ce z kierunk\u00f3w wschodnich masy powietrza polarno-kontynentalnego oraz arktycznego – w ci\u0105gu 26% dni. Ponadto, przez oko\u0142o 3% dni w roku zaznaczaj\u0105 si\u0119 wp\u0142ywy mas powietrza zwrotnikowego, a przez pozosta\u0142e 6% dni klimat Ma\u0142opolski kszta\u0142towany jest przez masy powietrza innego pochodzenia, najcz\u0119\u015bciej silnie zmienione przez lokalne czynniki (Nied\u017awied\u017a 1981).<\/p>\n

Przestrzenne zr\u00f3\u017cnicowanie temperatury powietrza w Ma\u0142opolsce zale\u017cy g\u0142\u00f3wnie od wysoko\u015bci npm, ukszta\u0142towania i ekspozycji terenu oraz w znacznie mniejszym stopniu od szeroko\u015bci i d\u0142ugo\u015bci geograficznej (Hess 1965, Hess i in. 1979). Szczeg\u00f3lnie du\u017ce zr\u00f3\u017cnicowanie warunk\u00f3w klimatycznych zwi\u0105zane z topografi\u0105 terenu wyst\u0119puje w Karpatach, charakteryzuj\u0105cych si\u0119 bardzo du\u017cym zr\u00f3\u017cnicowaniem morfologicznym form terenu (Warszy\u0144ska 1995). Karpaty, ze wzgl\u0119du na swoje wyniesienie, charakteryzuj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c najostrzejszymi warunkami klimatycznymi. Znacznie \u0142agodniejsze warunki klimatyczne wyst\u0119puj\u0105 na Wy\u017cynie Ma\u0142opolskiej, a naj\u0142agodniejsze na Podkarpaciu.<\/p>\n

\u015arednia roczna temperatura powietrza w Ma\u0142opolsce wynosi 5-8o<\/sup>C. Najwy\u017csza jest na obszarze Podkarpacia, gdzie wynosi 7.5-8.0o<\/sup>C, podczas gdy na Wy\u017cynie Ma\u0142opolskiej jest o 1o<\/sup>C ni\u017csza. W najwy\u017cszych partiach Karpat kszta\u0142tuje si\u0119 poni\u017cej 5o<\/sup>C, a na szczytach tatrza\u0144skich jest nawet ujemna (Kasprowy Wierch -0,6o<\/sup>C). Temperatury maksymalne w Ma\u0142opolsce w okresie letnim dochodz\u0105 do +37o<\/sup>C, a minimalne w okresie zimy spadaj\u0105 do -38o<\/sup>C (GUS 1990). Najcieplejszym miesi\u0105cem jest lipiec. Najwy\u017csze \u015brednie temperatury lipca odnotowano w Kotlinie Sandomierskiej (19o<\/sup>C), najni\u017csze w Tatrach (7o<\/sup>C). Najni\u017csze \u015brednie miesi\u0119czne temperatury powietrza wyst\u0119puj\u0105 w styczniu i lutym. W Tatrach osi\u0105gaj\u0105 -8o<\/sup>C, podczas gdy na pozosta\u0142ym obszarze tylko -3o<\/sup>C. Charakterystyczn\u0105 cech\u0105 rozk\u0142adu rocznego temperatur (przy pomini\u0119ciu wysoko\u015bciowego zr\u00f3\u017cnicowania terenu) jest r\u00f3wnole\u017cnikowe uk\u0142adanie si\u0119 izoterm miesi\u0119cy letnich i po\u0142udnikowy uk\u0142ad temperatur zimowych, ze strefami zimniejszymi od strony wschodniej.<\/p>\n

Roczne wieloletnie sumy opad\u00f3w wynosz\u0105 od 550 mm na Wy\u017cynie Ma\u0142opolskiej do 1.200-1.400 mm w Karpatach. Najwi\u0119cej opad\u00f3w otrzymuje zachodnia cz\u0119\u015b\u0107 Karpat, generalnie wielko\u015b\u0107 opad\u00f3w zmniejsza si\u0119 z zachodu na wsch\u00f3d. Najwy\u017csze \u015brednie sumy opad\u00f3w wyst\u0119puj\u0105 w lipcu i czerwcu (150-200 mm w g\u00f3rach i 70-120 mm na pozosta\u0142ym obszarze), najni\u017csze w miesi\u0105cach stycze\u0144-marzec.<\/p>\n

Czas zalegania pokrywy \u015bnie\u017cnej jest zale\u017cny od wysoko\u015bci i od formy terenu. Na Wy\u017cynie Ma\u0142opolskiej i Podkarpaciu wynosi zwykle 60-80 dni, podczas gdy w Karpatach wynosi 80-200 dni, osi\u0105gaj\u0105c w Tatrach (Kasprowy Wierch) 231 dni.<\/p>\n

Sezon wegetacyjny (dni ze \u015bredni\u0105 dobow\u0105 temperatur\u0105 powietrza powy\u017cej +5o<\/sup>C) jest najd\u0142u\u017cszy na Podkarpaciu, gdzie \u015brednio trwa do 220 dni. Nieco kr\u00f3tszy jest na Wy\u017cynie Ma\u0142opolskiej – ok. 200 dni, a najkr\u00f3tszy w Karpatach, gdzie wynosi \u015brednio poni\u017cej 180 dni; w tym od 200 dni na g\u00f3rnej granicy upraw (750 m npm), 125 dni przy g\u00f3rnej granicy lasu (1550 m npm) do 0 dni na granicy wiecznych \u015bnieg\u00f3w (2.200 m npm).<\/p>\n

Opracowa\u0142 Kazimierz Walasz<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ma\u0142opolska le\u017cy mi\u0119dzy 49o03′ i 51o29′ szeroko\u015bci geograficznej p\u00f3\u0142nocnej, a 18o12′ i 23o24′ d\u0142ugo\u015bci geograficznej wschodniej i obejmuje obszar 60 198 km2,\u00a0co stanowi 19% powierzchni kraju. Nazwa regionu Ma\u0142opolska; jest okre\u015bleniem historycznym odnosz\u0105cym si\u0119 do po\u0142udniowo-wschodniej cz\u0119\u015bci Polski. Leksykon Ilustrowany z 1931 roku (red. Lama) podaje, \u017ce jest to „…nazwa dawnej ziemi Wi\u015blan, obejmuj\u0105cej za Jagiellon\u00f3w wojew\u00f3dztwo krakowskie, sandomierskie, lubelskie, ks. zatorskie, o\u015bwi\u0119cimskie i siewierskie oraz starostwo spiskie.” Na obszarze Ma\u0142opolski znajduj\u0105 si\u0119 trzy du\u017ce jednostki fizjograficzne o randze prowincji i podprowincji. S\u0105 to: Wy\u017cyna Ma\u0142opolska (34) – 24 264 km2;, P\u00f3\u0142nocne Podkarpacie (512) – 16.216 km2; nazywane w tek\u015bcie\u2026 Czytaj dalej…<\/a><\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":54,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"footnotes":""},"class_list":["post-245","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mto-kr.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/245","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mto-kr.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/mto-kr.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mto-kr.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mto-kr.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=245"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/mto-kr.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/245\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":247,"href":"https:\/\/mto-kr.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/245\/revisions\/247"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mto-kr.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=245"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}