{"id":248,"date":"2018-01-10T15:46:12","date_gmt":"2018-01-10T14:46:12","guid":{"rendered":"https:\/\/mto-kr.pl\/wp\/?page_id=248"},"modified":"2018-01-12T00:38:05","modified_gmt":"2018-01-11T23:38:05","slug":"charakterystyka-grup-jednostek-fizjograficznych-znajdujacych-sie-na-terenie-malopolski","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/mto-kr.pl\/en\/charakterystyka-grup-jednostek-fizjograficznych-znajdujacych-sie-na-terenie-malopolski\/","title":{"rendered":"Charakterystyka jednostek fizjograficznych znajduj\u0105cych si\u0119 na terenie Ma\u0142opolski"},"content":{"rendered":"

Wy\u017cyna Ma\u0142opolska (341, 342)<\/strong><\/p>\n

Na obszarze Ma\u0142opolski le\u017c\u0105 dwie zachodnie podprowincje Wy\u017cyny Ma\u0142opolskiej: Wy\u017cyna \u015al\u0105sko-Krakowska (341) i Wy\u017cyna \u015arodkowoma\u0142opolska (342).<\/p>\n

Wy\u017cyna \u015al\u0105sko-Krakowska (341)<\/strong><\/p>\n

Wy\u017cyna \u015al\u0105sko-Krakowska (341) le\u017cy w p\u00f3\u0142nocno-zachodniej cz\u0119\u015bci Ma\u0142opolski i zajmuje obszar 7.535 km2<\/sup>. Dzieli si\u0119 na trzy makroregiony: Wy\u017cyn\u0119 \u015al\u0105sk\u0105 (341.1), Wy\u017cyn\u0119 Wo\u017anicko-Wielu\u0144sk\u0105 (341.2) i Wy\u017cyn\u0119 Krakowsko-Cz\u0119stochowsk\u0105 (341.3).<\/p>\n

Wy\u017cyna \u015al\u0105ska (341.1)<\/strong><\/p>\n

Podstaw\u0119 stanowi\u0105 ska\u0142y karbo\u0144skie przykryte dolomitami i wapieniami \u015brodkowotriasowymi. Na badanym obszarze le\u017cy tylko cz\u0119\u015b\u0107 Wy\u017cyny o pow.1.181 km2<\/sup>. Obejmuje mezoregion Pag\u00f3ry Jaworznickie (341.14) i fragmenty dw\u00f3ch mezoregion\u00f3w: Garbu Tarnog\u00f3rskiego (341.11) i Wy\u017cyny Katowickiej (341.13).<\/p>\n

Wy\u017cyna Wo\u017anicko-Wielu\u0144ska (341.2)<\/strong><\/p>\n

Zbudowana jest ze ska\u0142 g\u00f3rnotriasowych i jurajskich przykrytych na og\u00f3\u0142 osadami czwartorz\u0119dowymi, kt\u00f3re w niekt\u00f3rych miejscach tworz\u0105 ma\u0142e wzg\u00f3rza morenowe. Wyr\u00f3\u017cniono tu pi\u0119\u0107 mezoregion\u00f3w: Wy\u017cyn\u0119 Wielu\u0144sk\u0105 (341.21), Obni\u017cenie Liswarty-Prosny (341.22), Pr\u00f3g Wo\u017anicki (341.23), Pr\u00f3g Herbski (341.24) i Obni\u017cenie G\u00f3rnej Warty (341.25).<\/p>\n

Wy\u017cyna Krakowsko-Cz\u0119stochowska (341.3)<\/strong><\/p>\n

Zbudowana jest z wapieni g\u00f3rnojurajskich wyniesionych od 300 do 500 m n.p.m.. W wielu miejscach Wy\u017cyny znajduj\u0105 si\u0119 osta\u0144cowe ska\u0142ki wapienne. Wyr\u00f3\u017cniono tu cztery mezoregiony: Wy\u017cyn\u0119 Cz\u0119stochowsk\u0105 (341.31), Wy\u017cyn\u0119 Olkusk\u0105 (341.32), R\u00f3w Krzeszowicki (341.33), Garb Tenczy\u0144ski (341.34).<\/p>\n

Wy\u017cyna \u015arodkowoma\u0142opolska (342)<\/strong><\/p>\n

\"<\/p>\n

Wy\u017cyna \u015arodkowoma\u0142opolska (342) le\u017cy w p\u00f3\u0142nocno-wschodniej cz\u0119\u015bci Ma\u0142opolski i zajmuje obszar 16.729 km2<\/sup>. W jej sk\u0142ad wchodzi Wy\u017cyna Przedborska (342.1), Niecka Nidzia\u0144ska (342.2) i Wy\u017cyna Kielecka (342.3).<\/p>\n

Wy\u017cyna Przedborska (342.1) le\u017cy po obu stronach Pilicy i zbudowana jest ze ska\u0142 kredowych i jurajskich przykrytych w wielu miejscach piaskami i glinami pochodz\u0105cymi ze zlodowacenia \u015brodkowopolskiego. Wyr\u00f3\u017cniono tu 6 mezoregion\u00f3w. S\u0105 to: Wzg\u00f3rza Radomszcza\u0144skie (342.11), Wzg\u00f3rza Opoczy\u0144skie (342.12), Pr\u00f3g Lelowski (342.13), Niecka W\u0142oszczowska (342.14), Pasmo Przedborsko-Ma\u0142ogoskie (342.15), Wzg\u00f3rza \u0141opusza\u0144skie (342.16).<\/p>\n

Niecka Nidzia\u0144ska (342.2)<\/strong><\/p>\n

\"<\/p>\n

Po\u0142o\u017cona jest wzd\u0142u\u017c doliny Nidy. Ca\u0142o\u015b\u0107 zbudowana jest ze ska\u0142 wapiennych z osadami m\u0142odotrzeciorz\u0119dowego morza, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych opr\u00f3cz wapieni wyst\u0119puj\u0105 piaskowce, i\u0142y i gipsy. Charakterystyczne s\u0105 tu garby i niecki, kt\u00f3re da\u0142y podstaw\u0119 do wyr\u00f3\u017cnienia o\u015bmiu mezoregion\u00f3w: P\u0142askowy\u017c J\u0119drzejowski (342.21), Wy\u017cyna Miechowska (342.22), P\u0142askowy\u017c Proszowicki (342.23), Garb Wodzis\u0142awski (342.24), Dolina Nidy (342.25), Niecka Solecka (342.26), Garb Pi\u0144czowski (342.27) i Niecka Po\u0142aniecka (342.28).<\/p>\n

Wy\u017cyna Kielecka (342.3)<\/strong><\/p>\n

Posiada z\u0142o\u017con\u0105 budow\u0119 geologiczn\u0105. Znajduj\u0105 si\u0119 tu wychodnie ska\u0142 paleozoicznych, triasowych i jurajskich. Najwy\u017cszym wyniesieniem Wy\u017cyny jest pasmo G\u00f3r \u015awi\u0119tokrzyskich (342.34). P\u00f3\u0142nocn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Wy\u017cyny stanowi\u0105 \u0142agodne wzg\u00f3rza zbudowane z triasowych piaskowc\u00f3w. S\u0105 to mezoregiony: P\u0142askowy\u017c Suchedniowski (342.31), Garb Gielniowski (342.32), Przedg\u00f3rze I\u0142\u017ceckie (342.33). Po\u0142udniowo–wschodni\u0105 bardziej p\u0142ask\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Wy\u017cyny pokryt\u0105 lessami tworzy Wy\u017cyna Sandomierska (342.35). Najbardziej na po\u0142udnie le\u017cy Pog\u00f3rze Szyd\u0142owskie (342.36).<\/p>\n

Podkarpacie (P\u00f3\u0142nocne Podkarpacie) (512)<\/strong><\/p>\n

\u00a0Podkarpacie (512) jest obni\u017ceniem tektonicznym le\u017c\u0105cym mi\u0119dzy Karpatami, a Wy\u017cyn\u0105 Ma\u0142opolsk\u0105. Ca\u0142e Podkarpacie by\u0142o obj\u0119te w plejstocenie zlodowaceniem krakowskim. W wyniku jego cofania si\u0119 rze?xba terenu zosta\u0142a ukszta\u0142towana przez tworz\u0105ce si\u0119 licznie rzeki. P\u00f3\u0142nocne Podkarpacie podzielono na cztery makroregiony: Kotlin\u0119 Ostrawsk\u0105 (512.1), Kotlin\u0119 O\u015bwi\u0119cimsk\u0105 (512.2), Bram\u0119 Krakowsk\u0105 (512.3) i Kotlin\u0119 Sandomiersk\u0105 (512.4\/5). Om\u00f3wiono tu tak\u017ce P\u0142askowy\u017c Chyrowski (521.1) nale\u017c\u0105cy do Wschodniego Podkarpacia (521.1), gdy\u017c na terenie Polski jest on reprezentowany tylko przez niewielki obszar.<\/p>\n

Kotlina Ostrawska (512.1)<\/strong> w Polsce zajmuje tylko 128 km2<\/sup>\u00a0i jest obszarem le\u017c\u0105cym w s\u0105siedztwie doliny Olzy.<\/p>\n

Kotlina O\u015bwi\u0119cimska (512.2)<\/strong> le\u017cy w dolinie g\u00f3rnej Wis\u0142y o wyniesieniu od 250–300 m n.p.m.. Wydzielono tu trzy mezoregiony: pokryt\u0105 w znacznym stopniu lasami R\u00f3wnin\u0119 Pszczy\u0144sk\u0105 (512.21), Dolin\u0119 G\u00f3rnej Wis\u0142y (512.22) z licznymi stawami rybnymi i Zb.Gocza\u0142kowickim i\u00a0Pog\u00f3rze Wilamowickie (512.23).<\/p>\n

Brama Krakowska (512.3)<\/strong><\/p>\n

Jest rowem tektonicznym wype\u0142nionym osadami morza mioce\u0144skiego, oddzielaj\u0105cym Kotlin\u0119 O\u015bwi\u0119cimsk\u0105 (512.2) i Sandomiersk\u0105 (512.4\/5). Obejmuje obszar 273 km2<\/sup>.<\/p>\n

Kotlina Sandomierska (512.4\/5)<\/strong><\/p>\n

Jest najwi\u0119kszym makroregionem P\u00f3\u0142nocnego Podkarpacia. Granic\u0119 wschodni\u0105 stanowi dzia\u0142 wodny Wis\u0142y i Dniestru. Doliny Wis\u0142y, Raby, Dunajca, Wis\u0142oka, Wis\u0142oki, Sanu i Tanwi dziel\u0105 Kotlin\u0119 na mniejsze jednostki. Du\u017cy obszar w przesz\u0142o\u015bci zajmowa\u0142y tu lasy mieszane, z kt\u00f3rych pozosta\u0142y obecnie Puszcza Niepo\u0142omicka, Sandomierska i Solska. Wydzielono tu 11 mezoregion\u00f3w. S\u0105 to: Nizina Nadwi\u015bla\u0144ska (512.41), Pog\u00f3rze Boche\u0144skie (512.42), P\u0142askowy\u017c Tarnowski (512.43), Dolina Dolnej Wis\u0142oki (512.44), R\u00f3wnina Tarnobrzeska (512.45), Dolina Dolnego Sanu (512.46), R\u00f3wnina Bi\u0142gorajska (512.47), P\u0142askowy\u017c Kolbuszowski (512.48), P\u0142askowy\u017c Tarnogrodzki (512.49), Pradolina Podkarpacka (512.51) i Pog\u00f3rze Rzeszowskie (512.52).<\/p>\n

P\u0142askowy\u017c Chyrowski (521.1)<\/strong><\/p>\n

Le\u017cy na obszarze wododzia\u0142u Sanu i Dniestru. Jest to obszar najdalszego zasi\u0119gu zlodowacenia skandynawskiego.<\/p>\n

Karpaty (513,514,522)<\/strong><\/p>\n

Karpaty s\u0105 m\u0142odymi g\u00f3rami fa\u0142dowymi o wysoko\u015bci na og\u00f3\u0142 do 1.400 m n.p.m. z wyj\u0105tkiem niewielkich obszar\u00f3w wyniesionych wy\u017cej w centralnej cz\u0119\u015bci Karpat. Tworzy je flisz karpacki z\u0142o\u017cony z piaskowc\u00f3w, \u0142upk\u00f3w, margli i zlepie\u0144c\u00f3w pochodz\u0105cych z osad\u00f3w od dolnej kredy po oligocen. Jedynie cz\u0119\u015b\u0107 centralna odr\u00f3\u017cnia si\u0119 wyst\u0119powaniem ska\u0142 w\u0119glanowych i krystalicznych. Na obszarze Polski znajduj\u0105 si\u0119 dwie prowincje: Karpaty Zachodnie (51) i Karpaty Po\u0142udniowo–Wschodnie (52). Reprezentowane s\u0105 przez podprowincje: Zewn\u0119trzne Karpaty Zachodnie (513), Centralne Karpaty Zachodnie (514) i Beskidy Wschodnie (522).<\/p>\n

Zewn\u0119trzne Karpaty Zachodnie (513)<\/strong><\/p>\n

W Zewn\u0119trznych Karpatach Zachodnich (513) wyr\u00f3\u017cniono cztery makroregiony: Pog\u00f3rze Zachodniobeskidzkie (513.3), Beskidy Zachodnie (513.4\/5), Pog\u00f3rze \u015arodkowobeskidzkie (513.6) i Beskidy Srodkowe (513.7).<\/p>\n

Pog\u00f3rze Zachodniobeskidzkie (513.3)<\/strong><\/p>\n

Jest terenem wy\u017cynnym wyniesionym od 350 do 450 m n.p.m.. Dolina rzeki Skawy i Raby dzieli je na trzy mezoregiony: Pog\u00f3rze ?Sl\u0105skie (513.32), Pog\u00f3rze Wielickie (513.33) i Pog\u00f3rze Wi\u015bnickie (513.34).<\/p>\n

Beskidy Zachodnie (513.4\/5) zaliczane s\u0105 do g\u00f3r \u015brednich o wysoko\u015bci na og\u00f3\u0142 od 600 do 1.500 m n.p.m.. So\u0142a i Dunajec tworz\u0105 tu szerokie kotliny, kt\u00f3re wyr\u00f3\u017cniono jako odr\u0119bne mezoregiony: Kotlin\u0119 \u017cywieck\u0105 (513.46) i Kotlin\u0119 S\u0105deck\u0105 (513.53). Najwy\u017csze partie Beskid\u00f3w Zachodnich le\u017c\u0105 w mezoregionie Beskid \u017cywiecki (513.51) i maj\u0105 dobrze wykszta\u0142cone pi\u0119tra ro\u015blinne regla dolnego, g\u00f3rnego, subalpejskie i alpejskie, co najlepiej wida\u0107 na zboczach Babiej G\u00f3ry (1.725 m n.p.m.), jedynego szczytu w tym makroregionie posiadaj\u0105cego pi\u0119tro alpejskie. Poza wymienionymi wyr\u00f3\u017cniono tu mezoregiony: Beskid Sl\u0105ski (513.45), Beskid Ma\u0142y (513.47), Beskid Makowski (513.48), Beskid Wyspowy (513.49), Gorce (513.52) i Beskid S\u0105decki (513.54).<\/p>\n

Pog\u00f3rze \u015arodkowobeskidzkie (513.6)<\/strong><\/p>\n

Jest najwi\u0119kszym makroregionem Karpat Zachodnich. Obejmuje pas wzg\u00f3rz i kotlin o wysoko\u015bciach na og\u00f3\u0142 od 300 do 500 m n.p.m.. Podobnie jak w Kotlinie Sandomierskiej (512.4\/5) podzia\u0142 fizjograficzny determinowany jest przez doliny najwi\u0119kszych rzek, kt\u00f3re dziel\u0105 go na 9 mezoregion\u00f3w. S\u0105 to: Pog\u00f3rze Ro\u017cnowskie (513.61), Pog\u00f3rze Ci\u0119\u017ckowickie (513.62), Pog\u00f3rze Strzy\u017cowskie (513.63), Pog\u00f3rze Dynowskie (513.64), Pog\u00f3rze Przemyskie (513.65), Obni\u017cenie Gorlickie (513.66), Kotlina Jasielsko-Kro\u015bnie\u0144ska (513.67), Pog\u00f3rze Jasielskie (513.68), Pog\u00f3rze Bukowskie (513.69).<\/p>\n

Beskidy \u015arodkowe (513.7)<\/strong><\/p>\n

Stanowi\u0105 obszar przej\u015bciowy mi\u0119dzy Beskidami Zachodnimi, a Beskidami Wschodnimi. W granicach Polski le\u017cy tylko mezoregion Beskid Niski (513.71). Wysoko\u015b\u0107 szczyt\u00f3w nie przekracza 1.000 m n.p.m.<\/p>\n

Beskidy Wschodnie (522)<\/strong><\/p>\n

Beskidy Wschodnie (522) reprezentowane s\u0105 na obszarze Polski przez p\u00f3\u0142nocno-zachodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Beskid\u00f3w Lesistych. Wyr\u00f3\u017cniono tu dwa mezoregiony: G\u00f3ry Sanocko-Turcza\u0144skie (522.11) i Bieszczady (522.12). W Bieszczadach najwy\u017csze partie szczyt\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119 ponad g\u00f3rn\u0105 granic\u0105 lasu i pokryte s\u0105 trawiastymi \u0142\u0105kami g\u00f3rskimi – po\u0142oninami.<\/p>\n

Centralne Karpaty Zachodnie (514)<\/strong><\/p>\n

Centralne Karpaty Zachodnie (514) charakteryzuj\u0105 si\u0119 w odr\u00f3\u017cnieniu od pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci Karpat dominacj\u0105 ska\u0142 w\u0119glanowych – wapieni i dolomit\u00f3w oraz w cz\u0119\u015bciach najbardziej wypi\u0119trzonych wyst\u0119powaniem ska\u0142 krystalicznych i metamorficznych. Da\u0142o to podstaw\u0119 do podzia\u0142u na dwa makroregiony: Obni\u017cenie Orawsko-Podhala\u0144skie (514.1) i Tatry (\u0142a\u0144cuch Tatrza\u0144ski) (514.5).<\/p>\n

Obni\u017cenie Orawsko-Podhala\u0144skie (514.1)<\/strong><\/p>\n

Obejmuje najni\u017cej po\u0142o\u017con\u0105 Kotlin\u0119 Orawsko-Nowotarsk\u0105 (514.11) s\u0105siaduj\u0105c\u0105 z pasmem Pienin (514.12) i Pog\u00f3rzem Spisko-Guba\u0142owskim (514.13) oraz Rowem Podtatrza\u0144skim (514.14) stanowi\u0105cym zesp\u00f3\u0142 dolin u progu Tatr.<\/p>\n

Tatry (514.5)<\/strong><\/p>\n

Stanowi\u0105 najwy\u017csz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 polskich Karpat. S\u0105 dobrze wyodr\u0119bnione spo\u015br\u00f3d otaczaj\u0105cych je jednostek fizjograficznych. Zlodowacenia plejstoce\u0144skie ukszta\u0142towa\u0142y powierzchni\u0119 Tatr, pozostawiaj\u0105c po sobie szereg zag\u0142\u0119bie\u0144 i wa\u0142\u00f3w oraz jezior wysokog\u00f3rskich. W Tatrach wyst\u0119puj\u0105 prawie wszystkie pi\u0119tra ro\u015blinno\u015bci. \u0142a\u0144cuch Tatrza\u0144ski dzieli si\u0119 na dwa mezoregiony: Tatry Wschodnie (514.53) z najwy\u017cszym szczytem polskich Tatr – Rysami (2.499 m n.p.m.) i ni\u017csze o 300-400 m Tatry Zachodnie (514.52).<\/p>\n

Opracowa\u0142 Kazimierz Walasz<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wy\u017cyna Ma\u0142opolska (341, 342) Na obszarze Ma\u0142opolski le\u017c\u0105 dwie zachodnie podprowincje Wy\u017cyny Ma\u0142opolskiej: Wy\u017cyna \u015al\u0105sko-Krakowska (341) i Wy\u017cyna \u015arodkowoma\u0142opolska (342). Wy\u017cyna \u015al\u0105sko-Krakowska (341) Wy\u017cyna \u015al\u0105sko-Krakowska (341) le\u017cy w p\u00f3\u0142nocno-zachodniej cz\u0119\u015bci Ma\u0142opolski i zajmuje obszar 7.535 km2. Dzieli si\u0119 na trzy makroregiony: Wy\u017cyn\u0119 \u015al\u0105sk\u0105 (341.1), Wy\u017cyn\u0119 Wo\u017anicko-Wielu\u0144sk\u0105 (341.2) i Wy\u017cyn\u0119 Krakowsko-Cz\u0119stochowsk\u0105 (341.3). Wy\u017cyna \u015al\u0105ska (341.1) Podstaw\u0119 stanowi\u0105 ska\u0142y karbo\u0144skie przykryte dolomitami i wapieniami \u015brodkowotriasowymi. Na badanym obszarze le\u017cy tylko cz\u0119\u015b\u0107 Wy\u017cyny o pow.1.181 km2. Obejmuje mezoregion Pag\u00f3ry Jaworznickie (341.14) i fragmenty dw\u00f3ch mezoregion\u00f3w: Garbu Tarnog\u00f3rskiego (341.11) i Wy\u017cyny Katowickiej (341.13). Wy\u017cyna Wo\u017anicko-Wielu\u0144ska (341.2) Zbudowana jest ze ska\u0142 g\u00f3rnotriasowych i jurajskich przykrytych\u2026 Czytaj dalej…<\/a><\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":53,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"footnotes":""},"class_list":["post-248","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mto-kr.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/248","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mto-kr.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/mto-kr.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mto-kr.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mto-kr.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=248"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/mto-kr.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/248\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":377,"href":"https:\/\/mto-kr.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/248\/revisions\/377"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mto-kr.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=248"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}